ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Η'

(Περί φασισμού Η')

Η επίδραση του αγνώστου στην ψυχική ισορροπία των ανθρώπων (φόβος του θανάτου κτλ) είν' μια πραγματικότητα  -  επέκεινα επηρεάζονται και οι μάζες με  τις τεράστιες δυνάμεις τις οποίες κουβαλούν:   Δυνάμεις οι οποίες παράγονται από τις ίδιες τις μάζες (μαζική ψυχολογία).
Και οι θρησκείες αποτελούν ελεγκτικές και περιοριστικές μορφές αυτών των δυνάμεων. Ηθική πίεση, δοξασίες και φαντασία συμπλέκονται και δημιουργούν τις απαιτούμενες αναστολές. Η αποτυχία των φιλοσόφων να επανατοποθετήσουν το πνεύμα στη φιλοσοφία σήμανε και την εκμετάλλευση αυτού (του πνεύματος), ως πιεστικού παράγοντα από τους άνω και έτσι η δημιουργία της έννοιας και της δομής της θρησκείας (της όποιας εντέλει θρησκείας) έγινε το μέσον.
Η δημιουργία από τον Μωυσή της πρώτης μονοθεϊστικής θρησκείας έθεσε αυτομάτως στο περιθώριο την ελευθεριότητα του πολυθεϊσμού. Έκτοτε οι θρησκείες ξέφυγαν από την παιδευτικότητα των μύθων, εγκολπώνοντας ηθικές, για να μπορούν να λειτουργούν και για να παρεμβαίνουν  -  άλλες ηθικές πιο φιλελεύθερες και άλλες πιο αυταρχικές.
Έτσι το κράτος - εξουσία και η αντίστοιχη θρησκεία δέθηκαν και περπάτησαν μαζί  -  κι αυτό ήταν ίσως το μεγαλύτερο θαύμα που έχει κάνει άγιος  -  ο κατοπινός άγιος και μέγας Κωνσταντίνος, ο ιδιοφυής (τότε) συν - αυτοκράτορας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο οποίος προωθώντας (έστω και υπογείως) τον Χριστιανισμό, συνέδεσε την ισχύ της εξουσίας του με μια θρησκεία μονοθεϊστική κι ένα θεό μοναδικό  -  πανίσχυρο, στην πραγματικότητα, δεσμεύοντας μ' αυτό τον τρόπο τους υπηκόους ψυχολογικά. Στο απώτατο τους (ολοκληρωτικό) όριο οι ιδεολογίες θρησκειο - ποιούνται, ανταγωνιζόμενες  direct τις ίδιες τις θρησκείες  -  εδώ, πολλές φορές, έχουμε να κάνουμε με ταξικού τύπου αφορμές και με κοινωνικές ανακατατάξεις:   εκεί βρίσκουμε και τις ρήξεις (ως τις επόμενες περιόδους ισορροπίας), βλέπε:   εικονομαχία:   Γεγονός, ότι από το Βυζάντιο και μετά οι κρατικές εξουσιαστικές δομές (ανά τον κόσμο) συνδέονται ευθέως με θρησκείες· και έγιναν οι τελευταίες, με τον καιρό, παράγοντες διαφοροποιήσεως λαών  -  η παγκοσμιοποίηση (εάν κάποτε υπάρξει πολιτικά) ίσως να ευτελίσει τα ηγεμονικά ζεύγη κρατών και θρησκειών, που ως συστήματα εξουσιασμού ακόμα και στις μέρες μας καθορίζουνε τον κόσμο (τα έθνη, της φυλές, τις συνομοταξίες κτλ).
Υπό αυτό το πρίσμα, το ότι η Ορθοδοξία έπαιξε πολύ σπουδαίο ρόλο (μαζί με τη γλώσσα και με τις παραδόσεις) στη διατήρηση ενός κάποιου ελληνικού Είναι κατά την τουρκοκρατία είναι γεγονός. Όπως και είναι γεγονός η αποδυνάμωση θρησκευτικών δομών (ή ο κατακερματισμός αυτών) όταν ανοίγονται οι κοινωνίες (επικοινωνιακά και σε ιδέες)  -  τότε λειτουργεί η επιβιωτική  τάση των θρησκειών οι οποίες και προσεγγίζουν τους εθνικισμούς, προσανατολίζονται όλο και πιο πολύ στα δεδομένα των εθνικιστικών εξουσιών κι εντέλει γίνονται όργανα που μεταφέρουν τις γραμμές της (από πάνω τους) εξουσίας στους οπαδούς τους (πιστούς).
Υπακοή, δηλαδή, στον αυτοκράτορα, στην εξουσία... Κι όσο πιο ισχυρή είναι η εξουσία, τόσο πιο ισχυρή γίνεται και η υπακοή στης αντιστοίχου θρησκείας (επέκεινα και των πιστών) και φυσικά η διολίσθηση των δογμάτων στο επίπεδο των επιθυμιών της εξουσίας. Σε περιόδους κρίσεων, βέβαια,  τα πράγματα αλλάζουν και η αστάθεια είν' ένα γεγονός (βλέπε:   Βυζάντιο, ενωτικοί  -  ανθενωτικοί).
Ο στόχος βεβαίως είναι η ψυχολογία του λαού και οι θρησκείες παρεμβαίνουνε σ' αυτή με ευκολία. Η ανάγκη των θρησκειών για προστασία από αντίστοιχες εξουσίες είναι επίσης γεγονός  -  γιαυτό και οι συμβιβασμοί που κάνουν οι θρησκείες είναι εύκολοι. Απ' εκεί  και πέρα τα υπαρξιακά προβλήματα σαφώς και περιμένουν. Και είναι η φιλοσοφία (ο Χριστιανισμός μόλις επικράτησε την αποκήρυξε και την αντικατέστησε με το “δόγμα”) και η ποίηση (ακόμα και η θρησκευτική ποίηση), δύο δομές που πραγματεύονται τα υπαρξιακά θέματα πιο τίμια και πιο καθαρά  -  βεβαίως και οι επιστήμες οι οποίες προωθούμενες  δημιουργούν αποκαλύψεις, το μίσος δε του κάθε φασίστα για την ποίηση και τους ποιητικά σκεπτόμενους ανθρώπους, επ' ουδενί δεν είν' τυχαίο.
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

Περί φασισμού Ζ

(Περί φασισμού ζ')

Η ταχύτητα της ζωής είναι παράγοντας που πνίγει τις επαναστάσεις. Είναι σαφές πως η ταχύτητα αυτή παράγει αντιφάσεις. Αυτές οι αντιφάσεις ευνοούν την καχυποψία, τις δαιμονοποιήσεις που σε συνδυασμό με την ανάγκη των ανθρώπων για ασφάλεια, τους κάνει να υιοθετούν συντηρητικές αρχές και, βέβαια, ευνοούν την δημιουργία αμυντικών δομών, είτε αυτοκρατορικού, είτε φασιστικού τύπου.

Για να σταθούν ψυχολογικά αυτές οι δομές χρειάζονται στηρίγματα και θέσεις οι οποίες  τις οποίες να επικαλούνται για να δικαιολογούν την ύπαρξή τους, όποτε είν' αυτό απαιτητό - τις προσφέρει αφειδώς ο μυστικισμός (και οι θρησκευτικές παραλλαγές αυτού)  ανά τον κόσμο και τον χρόνο:   Εκτός από τα θρησκευτικά  κείμενα επιστρατεύονται μύθοι και παραδόσεις - πολλές φορές, μάλιστα,  διαστρέφοντας το κάθε τι. Οι  επικλήσεις των βόρειο-ευρωπαϊκών μύθων από τους ΝΑΖΙ, η επίκληση της μυθολογίας Shinto από τους μιλιταριστές Ιάπωνες και βέβαια οι αρχαιο-ελληνικές μορφές οι οποίες παρήλαυναν  στις γραφικές ελληνο-φασιστικές γιορτές της αρετής των Ελλήνων είν' επιβεβαιώσεις.

Ουσιαστικά μ' αυτό τον τρόπο (και με πρόσμιξη ορισμένου τμήματος της επισήμου ιστορίας - φασιστικά φιλτραρισμένου, φυσικά) δημιουργούνται τα ιστορικά υπόβαθρα των φασιστικών ιδεολογιών:   Κι έτσι, μέσα από αυτή την παρα-ιστορία η οποία δημιουργείται, ξεπετιέται η φασιστική φυλή (η όποια φασιστική φυλή: ελληνική, γερμανική - άρια, ιαπωνική - όχι αμερικανική:  καθόλου τυχαίο αυτό, διότι στην Αμερική η λέξη “έθνος” λειτουργεί διαφορετικά μιας και είναι διαφορετικός ο τρόπος της κατασκευής του ο οποίος παρακάμπτει εντέχνως αυτό που ονομάζεται προ-ιστορία*: στο επέκεινα, βέβαια, του εθνικισμού, η λειτουργία της δημιουργίας φασισμού στην Αμερική συγκλίνει μ' ότι γίνεται παντού ανά τον κόσμο) και ο προσδιορισμός της:   Όλως τυχαίως και γνησίως φασιστικώς, τυχαία, κάθε φυλή από αυτές αυτο-θεωρείται μητέρα όλων των λαών  γιαυτό και πρέπει να ηγεμονεύει.

Πληθώρα ηλιθίων συγγραμμάτων που αφορούν ανωτερότητες ή ιστορικότητες φυλών έχουν διακινηθεί και διακινούνται καθημερινά, αποδεικνύοντας ότι το τέρας είναι ζωντανό και διαρκώς γεννάει. Στόχος όλων αυτών είναι η πίστη και η διαμόρφωση αυτής. Και, μιας και μιλάμε για πίστη:   οι άνθρωποι πιο εύκολα πιστεύουν στη θρησκεία, στο έθνος, στην ποδοσφαιρική ομάδα, στην ιδεολογία - η οποία ιδεολογία βρίσκεται σαφώς πιο πίσω στη σειρά· έτσι, συχνότατα, οι εκφραστές της κάνουν εκπτώσεις και συνδέονται (παραχωρώντας Είναι στις δομές αυτές) και με την θρησκεία, και με το έθνος, ακόμα και με ποδοσφαιρικές ομάδες. Τότε οι ιδεολογίες εισέρχονται στο λαϊκισμό, φλερτάρει ή και παντρεύεται τον φασισμό - ή είν' η ίδια η ιδεολογία φασισμός εκ των προτέρων. Φυσικά παρεμβαίνει και η προπαγάνδα, φροντίζοντας να βρίσκεται παντού και να ισχυροποιεί (ολοκληρωτικά) την εξουσία.

Η πίστη, λοιπόν, που όταν λειτουργεί στοχεύοντας την ανάδειξη κάποιου αγαθού (ακόμα και ιδιοτελώς) είν' και η ίδια αγαθό (και μάλιστα από τα σπουδαιότερα)  -  η αρρωστημένη όμως πίστη (δίχως την στήριξη της κριτικής) είν' επικίνδυνο παιχνίδι· δρα δε πάνω στο υποκείμενο με τρόπο που να το υποδουλώνει. Το δε μίσος που αναπτύσσουν  για τους αιρετικούς και που το διαδίδουν στο κοινό τους, τόσο οι δομές των θρησκειών όσο κι αυτές των ιδεολογιών, δεν είν' τυχαίο  -  και φυσικά η διαλεκτική είναι μια διαδικασία η οποία δεν υπάρχει για τους ζηλωτές φανατικούς και τους φασίστες.

Μονάχα ένας ποιητής μπορεί να καταλάβει το πώς λειτουργεί το συγκινησιακό, αυτό που προκαλείται από μυστικιστικές δοξασίες. Δεν είναι εξισωτικό το πρόβλημα  -  στην πραγματικότητα είναι μια κατάσταση ψυχολογικής αναρχίας. Και, φυσικά, το θρησκευτικό συναίσθημα δεν είναι εξ αρχής αρνητικός παράγοντας  -  όμως, το ότι διαμορφώνεται αποτελεί αδυναμία·   και η αδυναμία αυτή αποκαλύπτεται από τις ερωτήσεις:   Από ποιους διαμορφώνεται; Με ποιους τρόπους διαμορφώνεται; Ποιοι είναι οι σκοποί των διαμορφωτών;

Διότι, είν' άλλοι οι σκοποί των ποιητών και αρκετών απ' τους εκάστοτε αγίους και είναι εντελώς αντίθετοι με τους σκοπούς κάθε στρατευμένου ιεροκήρυκα, κάθε ιεροεξεταστή, κάθε πανούργου κομισάριου, κάθε φορέα προπαγάνδας.

*) Σύνδεση με κείμενο σε σχέδιο του πατέρα μου Χρυσοστόμου Βεργίνη που αφορά την δημιουργία του αμερικανικού έθνους.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

Περί φασισμού ΣΤ

(Περί φασισμού ΣΤ)

Η οικογένεια είναι ο πρώτος θεσμός κοινωνικοποιήσως με τον οποίο έρχεται κάθε άνθρωπος σε επαφή μετά την είσοδό του στη ζωή. Εντός της οικογένειας τοποθετείται, καταλαμβάνει κάποια θέση, εντάσσεται ως ρόλος σε ένα σύστημα λειτουργικό - περιορίζεται . Ταχύτατα οι δημιουργοί των ολοκληρωτικών συστημάτων (και φυσικά της προπαγάνδας) ανακάλυψαν την αξία της οικογένειας ως εργαλείο ψυχολογικού ελέγχου λόγω του ότι προσφέρει στα μέλη της μια επιθυμητή από αυτά ασφάλεια αλλά και τα περιορίζει με ένα αρκετά πολύπλοκο σύστημα άγραφων κανόνων.

Οι ρόλοι που υπάρχουν εντός των οικογενειών καταλαμβάνουν θέσεις που ενώ είναι σαφέστατα ξεχωριστές, ενώνονται με μια σχέση διαλεκτική - η προπαγάνδα, εκτός από το να θέτει προδιαγραφές, δεν κάνει άλλο τίποτα από το να αγωνίζεται διαρκώς ενάντια σε αυτή τη διαλεκτική τη σχέση, παρεμβαίνοντας εκ των άνω (ψυχολογικά). Έτσι, (δια των προδιαγραφών) η μικρή, έλλογα δημιουργημένη οικογένεια, εκείνη που μπορεί (όσο είναι δυνατό) να αυτοσυντηρείται και να είναι ανεξάρτητη, υποβαθμίζεται - και με μια προπαγανδιστικού τύπου στρατευμένη ηθική γίνεται η προσπάθεια να θεωρείται ιδανική η άναρχα δομημένη (και μεγάλου μεγέθους) οικογένεια, ένα είδος οικογένειας που είναι μόνιμα εξαρτημένη, η οποία, όμως, προσφέρει, σε περιόδους που χρειάζεται:   εργατικά χέρια, φαντάρους, καταναλωτές και όχι μόνο - ο στίχος του Νάνου Βαλαωρίτη από το ποίημά του “Μεσοβασιλεία”:   “Σιτάρι για το λαό. Γυναίκες για το στρατό. Κι η πολιτεία βλαβερή” περιγράφει ακριβώς μία τέτοια κατάσταση.

“Και ακολούθους μου” λέει τότε ο φασίστας αρχηγός - και με την ίδια λογική και ο δεσπότης:   δεν είναι τυχαίο ότι και οι θρησκείες με τις διδασκαλίες των δογμάτων τους ακολουθούν τις ίδιες  προπαγανδιστικές λογικές (άλλωστε ο όρος προπαγάνδα έχει θρησκειακή προέλευση):   απαγόρευση προγαμιαίων σχέσεων, απαγόρευση αμβλώσεων κτλ - εκφράσεις δομών ψυχολογικού ελέγχου των πιστών· πιστών που τελικά με αγοραίο τρόπο προσφέρονται ως αντίδωρα στην αυτοκρατορία, στην πολιτεία, στο κόμμα ή και μόνο στον αρχηγό.

Βεβαίως, εχθρός όλων αυτών είναι μια άλλη οικογένεια - μια οικογένεια δομημένη λογικά και πάνω στις αξίες της ποιότητας, της μορφώσεως, της δημοκρατίας, της ελευθερίας, μιας οικογένειας (εκ των πραγμάτων) ευαίσθητης και εύθραυστης, διότι λείπει από μέσα της το αυταρχικό στοιχείο που είναι και το κύριο ζητούμενο του φασισμού.

Η προπολεμική άνθιση του μικροαστισμού ήταν συνυφασμένη με την χαμηλή ποιότητα και ήταν αυτή (η άνθιση) που έφερε τον αυταρχισμό σε πρώτο πλάνο, προωθώντας την αυταρχικού τύπου οικογένεια, την γιγάντια σε μέγεθος φυσικό και υπέρ-ηθικό και σε πυγμή - για να μην ξεχνάμε τους πολεμικούς στρατούς αλλά και τους κομματικούς και τους αρχηγικούς στρατούς των ακολούθων ψηφοφόρων.

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είχε φρενάρει κάπως την κατάσταση αυτή, λόγω κυρίως του καλύτερου βιοτικού επιπέδου των νέων γενεών αλλά και λόγω των τραυμάτων που προκάλεσαν οι μάχες και τα επακόλουθα αυτών - συν τω χρόνω, όμως οι πουριτανικές δομές επιστρέφουν από τα βορειοανατολικά κι εσχάτως απ' τις ΗΠΑ, κυρίως αυταρχικά αλλά και κερδίζοντας δημοψηφίσματα και εκλογές, και σε μεγέθη.

Η προοδευτική οικογένεια, από την άλλη, όταν υπάρχει, πέρα απ' το αξιακό των βάσεών της, στηρίζεται στον συναισθηματικό (ερωτικό) δεσμό των κυρίως μελών της (πατέρας - μητέρα):   εκεί βρίσκεται το σημείο εξισορροπήσεως κι ίσως από εκεί αρχίζει η πρωτογενής αντίσταση στην κακογουστιά  και στην φασιστικοποίηση της κοινωνίας.

Επέκεινα:   οι καταστάσεις βίας. Βίας λόγω της ίδιας της βίας, βίας λόγω μη σεβασμού στις (έλλογες) ανθρώπινες επιλογές, λόγω αυτοματοποιήσων στις αντιδράσεις, λόγω της αποκοπής του πνεύματος από την σάρκα. Κι εντέλει, η λέξη “επιλογή” (στο έλλογο αυτής) για να σταθεί έχει ανάγκη σεβασμού - κι απέναντί της να υπάρχει πάντοτε η λέξη “ιδιοκτησία”. Και μιας κι έχω καταπιαστεί σ' αυτό το κείμενό μου με λέξεις, υπάρχει και η λέξη “σύντροφος”, η οποία είν' η έκφραση πραγματικού δεσμού δύο ή περισσότερων υποκειμένων, και που με τον καιρό έχει διαστραφεί και την έχουν καταντήσει εντελώς φολκλόρ οι (αγοραίου τύπου) σοσιαλίζοντες  και γενικά αριστερίζοντες , αυτοί που οι ίδιοι ξέπεσαν από την καθαρότητα στον πρόστυχο κόσμο της επονομαζόμενης γραφειοκρατίας και του λαϊκισμού.

Κι ο κύκλος έτσι γύρισε ξανά στον πουριτανισμό και οι φασίστες χαίρονται κι αρχίσανε και πάλι να κραυγάζουν.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Ε'

(Περί φασισμού Ε')

Είναι σαφές το φιλτράρισμα των σχέσεων από την ταξικότητα των κοινωνιών, το οποίο φιλτράρισμα περνά και από μονοπάτια τα οποία αλλοιώνουν αρχικές δομές, δημιουργώντας (κατά καιρούς) τα λεγόμενα “νέα τζάκια”. Από την άλλη, το ότι ο εξουσιασμός αφορά “ενεργητικά” τους “από πάνω”, λειτούργησε και λειτουργεί για κάποιους ως αφροδισιακό  και ως μαρτύριο για κάποιους άλλους, τοποθετώντας ακριβώς απέναντι απ' την αγνότητα της δεσποινίδας - κόρης του φεουδάρχη, την προδιαγεγραμμένα “μαγαρισμένη” κόρη του κολίγου (στην οποία ο φεουδάρχης είχε το περίφημο “δικαίωμα της παρθενιάς”). Κι όσο οι “από κάτω” αντιδρούσαν, τόσο σκληραίναν οι “από πάνω” - μέχρι που αρχικός καπιταλισμός, ερχόμενος και δρώντας τότε θετικά, αποκατέστησε κάποιες ισορροπίες, για να τις ανατρέψει πάλι, μετά την αλλαγή σκυτάλης η οποία έγινε στους πάνω τους ορόφους.

Έτσι, από μια τάση προς την ελευθερία, η ανθρωπότητα επέστρεψε ξανά στην ηθική. Κι από το πρόταγμα της ηθικής, στο ρατσισμό, στη δημιουργία υποκριτικών δομών, στην απομόνωση των διαφορετικοτήτων και φυσικά των αδυνάμων.

Οι σαδιστικοί τρόποι αντιμετωπίσεως των πιο αδύναμων παράγουν επιβεβαίωση της κυριαρχίας και ανωτερότητας των φασιστικών υποκειμένων. Τότε το “αίμα”  αποκτά, εκτός όλων των άλλων, και συμβολισμό αλλά και μνήμη - εξ ου το πρόταγμα της θυσίας (πραγματικής ή σκηνοθετημένης) από τους φασίστες. Στην πραγματικότητα το “κοινό αίμα” δεν συμβολίζει τίποτα διαφορετικό από αυτό που συμβολίζει και η έκφραση “δικός μας”, όταν αυτή ακούγεται από διάφορα κομματικά στελέχη:  σ' αυτή την περίπτωση η ελευθερία δεν λογίζεται και οι καταμερισμοί, μελλοντικά, βάφουνε αρκετές πλατείες και και στρατόπεδα συγκέντρωσης με αίμα “διαφορετικό”, με αίμα “άλλων”.

Ουσιαστικά ο φασισμός χρησιμοποιεί την ηθική, εντείνοντάς την, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο στους ακολούθους του (ζηλωτές) φραγμούς, αλλά και φανατίζοντάς τους. Αυτές οι διαδικασίες, συνήθως, παραβλέπονται απ' τους σχολιαστές (ειδικά τους σύγχρονους) - και η αντίπαλη πλευρά  (η φασιστική) το εκμεταλλεύεται και, από την “θέση” της θρησκευτικής αμαρτίας, περνά σε μια “θέση” τιμωρητικής διαπομπεύσεως των διαφορετικών, φροντίζοντας  να τους φορτώνει με το σύνολο των βαρών που κάνουνε να δυστυχούν τις κοινωνίες. Και μη “δικός μας” γίνεται ο Εβραίος, ο ομοφυλόφιλος, ο ανάπηρος, ο ασθενής, κτλ - βλέπουμε, δηλαδή, ότι ο φασίστας έχει ανάγκη από κάποιο ο οποίος βρίσκεται απέναντι και ο οποίος είναι διαφορετικός, μη έχοντας ο ίδιος (ο φασίστας) τη δυνατότητα να αυτο - καθορίζεται, παρουσιάζοντας Είναι το οποίο είναι ελλειμματικό  - όμως το Εγώ του είν' υπερμέγεθες και είν' αυτό που πρωταγωνιστεί σε τέτοιες περιπτώσεις.

Ο σχετισμός sex και ηθικής, κατά το παρελθόν και κατά τις προωθημένες χρήσεις της υπέρ - ηθικής από φασίστες έχει δημιουργήσει κατά καιρούς (λόγω των αντιφάσεων) και τραγικά ευτράπελα, όπως:  οι σοδομισμοί ομοφυλοφίλων από μέλη των εθνικοσοσιαλιστικών γερμανικών ταγμάτων εφόδου - τα οποία μάλιστα καμάρωναν για τις πράξεις τους αυτές, αγνοώντας (τραγικά) πως με αυτές τις πράξεις τους αυτές περνούσαν και εκείνοι το κατώφλι της ομοφυλοφιλίας. Δείγμα αυτό της άλογης  και χαοτικής ταυτότητας τους και την αδυναμία τους να σκεφτούν - πόσο πιο πολύ το να παράξουν σκέψη.

Βεβαίως σήμερα, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Η χειραφέτηση των γυναικών, η κοινωνία της πληροφορίας, η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου των λαών (ειδικά στη δύση), άλλαξαν κάπως τις ισορροπίες. Όμως, οι κρίσεις είν' εδώ και ο τζιχαδισμός δεν είναι απλώς ένα επακόλουθο αυτών - συνάμα είναι και απόδειξη της ύπαρξης διαφορών (ταξικών, θρησκευτικών, μορφωτικών και όχι μόνο)· και οι διαφορές δίνουν (όπως είδαμε πιο πάνω) στηρίγματα αναπτύξεως Υπέρ - Εγώ και Ψευτο - Είναι στους επερχόμενους φασίστες.

Μιλάμε, δηλαδή, ξανά για άμυνες των κοινωνιών (των διαμορφωμένους πουριτανικά κοινωνιών) στο άγνωστο που φέρνει το διαφορετικό, το νέο, ο έρωτας, το πάθος  (εντέλει:  η δημιουργία) και, βέβαια, αυτή η αμυντική διαδικασία  δεν είναι άλλο τίποτα παρά ατόφια τραγωδία.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Δ'

Περί φασισμού Δ'

Ο φασισμός λόγω της προστασίας που, υποτίθεται προσφέρει, είναι δομημένος παρτιαρχικά. Έτσι ο λαός ( ή μεγάλες του μερίδες ) ταυτίζονται με τον ηγέτη - πατέρα ( ή εθνάρχη ). Στην καλύτερη των περιπτώσεων έχουμε να κάνουμε με λαϊκιστικού τύπου ακολουθίες. Όταν όμως ο λαϊκισμός μετατρέπεται σε πλήρη φασισμό, τότε έχουμε να κάνουμε με τερατογεννήσεις.

Για λόγους προσηλυτισμού πιστών οι μαζικές δράσεις είναι σε ημερήσια διάταξη. Οι εορτασμοί τύπου:  “η μέρα της γυναίκας”, “η μέρα της μητέρας” κτλ, είναι εθνικοσοσιαλιστικής λογικής, έχουν μαζική μορφή και στην ουσία παγιώνουν τις διαφορετικότητες και τις τοποθετούν στη σκοτεινή μεριά των αδυνάτων. Διότι χωρίς την ύπαρξη αδυνάτων (έστω και ως φαντάσματα), ουδείς φασισμός μπορεί να λειτουργήσει.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του φασισμού είναι η χρησιμοποίηση ιδιοτύπως (και βεβαίως με κρατικό έλεγχο) του εθελοντισμού ( Μεταξάς - ομάδες εργασίας νέων· σημαντικότατη η μαρτυρία του Ζάχου Χατζηφωτίου), με την επίκληση της κοινής ωφέλειας (αντίφαση). Έχουμε να κάνουμε με μια προσπάθεια του υπέρ - υποκειμένου, να βγάλει από τα εξαρτημένα από αυτό υποκείμενα  τη λογική της ιδιοτέλειας (της δημιουργικής ιδιοτέλειας η οποία ίσως αποτελεί  και μοχλό εξέλιξης)  και να τοποθετήσει μέσα τους μια λογική σύμφωνα με την οποία προσφέρουν, συμμετέχοντας, σε ένα εντελώς αόριστο κοινό καλό · και το υπέρ - υποκείμενο να βρίσκεται πάντα από πάνω και να ελέγχει πατρικά (βλέπε:  “ γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;”).

Στην πραγματικότητα βέβαια, έχουμε να κάνουμε με αλλοτρίωση των υποκειμένων και με γραναζοποίηση αυτών ( και μάλιστα με ελάχιστο κόστος ). Επέκεινα βρίσκονται οι εργασιακές λογικές τύπου Σταχάνωφ, η υπέρ - πίστη των υποκειμένων στην πατροναρισμένη κρατικά ( ή και κομματικά) κοινωνική προσφορά (η κοινωνική προσφορά  είν' κάτι εντελώς διαφορετικό, είναι επιλογή προσωπική κάθε υποκειμένου, γίνεται σιωπηλά,  δε καθοδηγείται, δεν στρατιωτικοποιείται, δεν φορά στολή, ούτε και δέχεται παράσημα)  και οι ψευδαισθήσεις μιας ανόδου. Εντέλει, όμως, αυτά που βρίσκουνε κάθε φορά τα υποκείμενα είναι:  απογοήτευση (γιατί οι στόχοι σταθεροί αποκαλύπτεται ότι δεν υπάρχουν - αλλά διαμορφώνονται από την υπέρ - εξουσία)  και η τραγωδία.

Η επανάσταση υψηλής τεχνολογίας αποδυνάμωσε το  προλεταριάτο (βάζοντας τρικλοποδιά στον στείρο μαρξισμό), επαναφέροντας τον αστισμό ( νεο - αστισμό ) στο πρώτο πλάνο - και φυσικά, γιγάντωσε, εντός των κρίσεων των ημερών μας, τον νεο - μικρο - αστισμό. Οι νεο - μικρο - αστοί δε, είν' πιο εγωιστές διότι πρόκειται κυρίως για επιστήμονες (μικρο - επιστήμονες) - πτυχιούχους που πιστεύουν ότι είναι κάτι (σαφώς σχεδόν πάντα μεγαλύτερο από αυτό που είναι), και όχι έμποροι  ή μεταπράτες όπως κατά το παρελθόν. Φυσικά, η φασιστοποίηση αυτών ( κατά περίπτωση ) συνεχίζει να υφίσταται - εξ ου και το σημερινό τμήμα του φασισμού  που (λαϊκά) τα μέλη τους λέγονται: φασίστες με γραβάτες. Η δε άνοδος του μορφωτικού επιπέδου των σημερινών φασιστών, ευνοεί πολύ την ανάπτυξη ολοκληρωτικού τύπου φασισμών και όχι φασισμών του “βλαχο – δεκανέα”.

Και πάλι έχουμε να κάνουμε με υποτιθέμενες ανωτερότητες και την ανάγκη κάποιων να αυτο - επιβεβαιώνονται ως ανώτεροι εις το διηνεκές:  για αυτούς η μοίρα είναι η κατάκτηση μεγάλων κορυφών και για τους άλλους είναι η ανυπαρξία (έτσι νομίζουν)... Έτσι λόγω των αντιφάσεων αυτών των επιθυμιών, η τραγωδία βρίσκεται εδώ και περιμένει. Και, αν το ψάξτε αρκετά, πίσω από κάθε τραγωδία, όλο και κάποιος φασίστας θα βρεθεί.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Γ'

(Περί φασισμού Γ')

Η ουσία του φασιστικού προβλήματος είναι η εξουσία που πηγάζει από την εισαγωγή του υποκειμένου σε μια ιεραρχία (πραγματικά και ψυχολογικά) και επέκεινα η κλιμακωτή άνοδος (μόνο η άνοδος) εντός αυτής. Δηλαδή η κυριαρχία του συγκεκριμένου υποκειμένου πάνω σε κάποιους, μία κυριαρχία που θα μεγαλώνει διαρκώς (ή στη χειρότερη περίπτωση θα συντηρείται), όντας αυτό (το υποκείμενο) δεμένο με τη θέση, αυταρχικά, κυρίαρχα, ψευτοηγετικά, ή έστω μη αδικημένα (σύμφωνα με την ατομικιστική του λογική).

Το γεγονός της σχετίσεως του φασισμού με μια ατελείωτη θέληση επιβολής προέρχεται από μια καταπίεση τύπου:  κατωτερότητας του Είναι και προσωπικής ατολμίας λόγω ηθικών αναστολών του ανερχόμενου φασίστα την οποία ο ίδιος δεν ξεπέρασε και δεν ξεπερνά ποτέ, σκεπάζοντας την με την θέληση για επιβολή, για ρόλους πρωταγωνιστικούς, για ακολουθία κάθετων αποφάσεων, για πραγματοποίηση απωθημένων και για βία.

Ταξικά ο φασίστας χαρακτηρίζεται:  α) ως ανερχόμενος ή ονειρευόμενος να φύγει απ' τον πάτο (πάντως έχει καταφέρει κάτι και το υπερασπίζεται - ή έτσι νομίζει), β) ως μετέχων στο κράτος ή ακολουθώντας το, πιστεύοντας ότι δια του κράτους επιτυγχάνεται η επιθυμητή από τον ίδιο καταστολή των απέναντί του, αλλά, και ότι δια του κράτους ο ίδιος θα αναπτυχθεί (και με την τυχοδιωκτική έννοια - βλέπε: Ρώσοι ολιγάρχες που υπήρξαν παλιότερα κρατικά στελέχη του λεγομένου υπαρκτού σοσιαλισμού), γ) ως μετέχων στη θρησκεία και ως δεμένος με την οικογένειά του, ακόμα και αν είναι άπιστος ή μοιχός (αδιαπραγμάτευτοι θεσμοί για τον φασίστα η θρησκεία και η οικογένεια), δ)  από τον φόβο του μην προλεταριοποιηθεί ή ως προλετάριος, από την επιθυμία του να βγει από αυτή την κάστα.

Έτσι ο φασίστας δένεται με τις επιθυμίες του, όπως ο ορειβάτης με τον κρίκο. Και βρίσκοντας τις ευκαιρίες δια κάποιας αγέλης, κυριαρχεί, κρατώντας μια θέση στην ιεραρχία, δημιουργώντας άρρηκτους δεσμούς μ' αυτή, καταπιέζοντας τους  “από κάτω” (σαδισμός). Έτσι ο δημόσιος υπάλληλος δένεται με το δημόσιο, ο ιδιωτικός υπάλληλος με τον εργοδότη και ο στρατιωτικός με το στρατό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι σχέσεις που αναπτύσσονται, είναι σχέσεις εξαρτήσεων (και μάλιστα κλιμακωτών). Σχετίζονται, εντέλει, δομές ταξικά διαφορετικές, αλλά και κοινωνικά και ιεραρχικά, με αποτελέσματα εντελώς παράδοξα (πχ:  οι αντιθέσεις μεταξύ δημοσιογράφων ιδιωτικών και κρατικών ΜΜΕ  που έχουν παρατηρηθεί στη χώρα μας τον τελευταίο καιρό με αφορμές το “μαύρο” και την ανεργία. Είδαμε να γίνονται αυτοματικοποιήσεις και η κάθε μερίδα δημοσιογράφων -πλην λίγων εξαιρέσεων- να κατακρίνουν μόνο το “μαύρο” που τους αφορά και τη δική τους μόνο ανεργία, λες και οι συνάδελφοι την άλλης πλευράς δεν έχουν ακριβώς της ίδιας φύσης και υφής προβλήματα). Εκεί ακριβώς πεθαίνει αυτό (το για πολλούς ιδανικό) που λέγεται αλληλεγγύη - και ο εκβαβραρισμός είναι ήδη παρών.

Βία, ιδεολογία, θρησκεία, ψυχολογία, ηθική, είναι μέσα επιβολής και συντηρήσεως των καθεστώτων. Πραγματική επανάσταση είναι η διαδικασία που οδηγεί τα υποκείμενα στην έξοδο από την όποια συστημική (ακόμα και εσωτερική)  καταπίεση η οποία επάνω του υπάρχει. Ο φασισμός δεν έχει σχέση με την επανάσταση, καθώς δεν αποτελεί έξοδο, αλλά, αποτελεί διαδικασία αναδιανομής καταπιεστικών ρόλων, με υποδούλωση (στην πραγματικότητα) αυτών που τις καταλαμβάνουν - διότι ο φασισμός, πρώτα απ' όλα, είν' ανελευθερία και διάδοση αυτής.

Τι μας καταπιέζει; Ηθική, ντροπή, επιθυμίες ανεκπλήρωτες κτλ... Μεγάλες μερίδες ανθρώπων εκτονώνουν τις καταπιέσεις τους σε άλλα αντικείμενα: στις τέχνες (θετική πλευρά), στη μόδα (και στην κατανάλωση), στη θρησκεία, στο γήπεδο, στην απρόσωπη πλευρά του sex. Δυστυχώς τα αντικείμενα αυτά, εντέλει, υποκαθιστούν την πραγματικότητα, παρεμβαίνοντας παντού και διαμορφώνοντας το γίγνεσθαι. Έτσι η πολιτική ευτελίζεται  και περνά σε χέρια δομών προερχόμενων από τα υποκατάστατα (ποδοσφαιριστές, μοντέλα, ηθοποιοί της λούμπεν σκηνής κτλ), τα οποία χέρια αποκτούν την εξουσία Υποδουλωνόμαστε, δηλαδή, σε ασημαντότητες και δι' αυτών στα ένστικτά τους.

Τα πιο πάνω δίνουν κάποιες απαντήσεις στο ερώτημα:  Γιατί οι μαζικότητες επιτρέπουν να τις εξαπατά ο πρώτος τυχών τυχοδιώκτης;  - Και βέβαια, εκτός των προαναφερόμενων, υπάρχει και ο έρωτας (πολλές φορές με τρόπο σαδιστικό) με τον εξουσιασμό· κι αυτός ο έρωτας είν' απ' αυτούς που οδηγούν σε τραγωδίες.

Και, γιατί οι μάζες ακολουθούν; - Αμυντικές τάσεις, έμφυτες ορμές, ανάγκες, ανασφάλεια, πονηριά, προπαγάνδα, είναι κάποιοι από τους λόγους και αφορούν κυρίως μικροαστικές μερίδες. Έπειτα φτιάχνεται η αλυσίδα  η οποία (απούσας της κριτικής διαδικασίας) οδηγεί κατευθείαν τα υποκείμενα στην υπηρεσία του φασισμού: πρώτα ακολουθώ, μετά μετέχω και ύστερα δεσμεύομαι (ηθικά, ψυχολογικά, συμφεροντολογικά, εκβιαστικά) και υπακούω. Και υπακούω, μεταφέροντας κάποια από την καταπίεση που δέχομαι στους παρακάτω.

Το να βρίσκει ο κάθε φίρερ και να λέει στις μερίδες του λαού που τον ακούν, ακριβώς αυτά που κάθε μία απ' αυτές επιθυμεί ξεχωριστά, είναι μεγάλη τέχνη. Το πιο εύκολο γι' αυτόν είναι να απευθύνεται κυρίως στη μεσαία τάξη, διότι, η μεσαία τάξη για τους κάτω είναι προορισμός, για τους εντός της είναι το παρόν και για τους άνω είναι ένα μαξιλάρι ασφαλείας. Έτσι, κάθε που βλέπετε πολιτικούς να επικεντρώνονται σε αυτή και μόνο την τάξη, να υποπτεύεστε - στην καλύτερη των περιπτώσεων πρόκειται για λαϊκιστές  και στη χειρότερη για τέρατα που έχουν ήδη γεννηθεί.

Απ' εκεί και πέρα, υπάρχει ο εθνικισμός, μία ολοποιημένη μεριδοποίηση που ως έθνος περιέχει τα πάντα (βεβαίως σε μίξη):  άτομα, οικογένειες, φυλή, λαός κτλ :  σύνολα που κάποια από αυτά τέμνονται και κάποια άλλα αλληλοπεριέχονται, με ολοποιημένη (στο όνομα του έθνους) την όποια τους τιμή, το όποιο τους πεπρωμένο, την όποια (συνήθως κατασκευασμένη ή επισκευασμένη) θέση μέσα στην ιστορία. Ο εθνικισμός δε, είναι σπουδαίο εργαλείο, διότι, περνώντας από μέσα του η άμυνα και η αντιεπαναστατικότητα των κοινωνικών, κάνει αυτές να γίνονται πιο ισχυρές και ριζώνουνε πιο εύκολα στις συνειδήσεις.

Έτσι λοιπόν βλέπουμε ότι η πορεία προς τον φασισμό (και ύστερα η πορεία εντός του), εξαρτάται από την διαχείριση της ψυχολογίας των μαζών (των μερίδων τους). Η ξένωση δε της πολιτικής απ' την ανάλυση και την κριτική, στην πραγματικότητα την κάνει να ακολουθεί ως υπηρέτης την κάθε απόλυτη (στην πορεία φασιστική) ηγεσία, ουσιαστικά, τακτοποιώντας επιθυμίες ή τάζοντας, έχοντας διαχωριστεί ως οντότητα (η πολιτική) από την πολιτικο - φιλοσοφική ουσία. Επεκεινα: το “εδώ και τώρα” και το χάος.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Β'

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Β'

Ακόμα και αρκετά από τα ζώα δείχνουνε πως στο χαρακτήρα τους έχουνε κάτι το ξεχωριστό, πόσο εμείς οι άνθρωποι με την τραγική μας αντιφατικότητα και τη διαφορετικότητά μας, δομές οι οποίες βρίσκονται πίσω από τις αντιδραστικές μας τάσεις που, συχνότατα, καθορίζουν τις σχέσεις μας και τις ισορροπίες, ξεπερνώντας οικονομοκεντρικές λογικές κι αιτίες, ανατρέποντας ακόμα και τις πλέον λογικές ροές.

Ο άνθρωπος είναι το υποκείμενο της ιστορίας (Μαρξ) - αλλά και το αντικείμενο, είτε ως νικητής, είτε ως θύμα. Ο συνδυασμός της υπάρξεως: ντροπής, περηφάνιας, αλλά και φόβου, αποτρέπει τον άνθρωπο από την αυτόματη αντίδραση  που εκφράζεται από το δίπολο: πείνα - αρπαγή ή τις δίκαιες διεκδικήσεις - εκεί, αρχίζει η λειτουργία ενός συστήματος αναθέσεων και ανάγκης εντάξεων των ανθρώπων σε αγέλες. Και βέβαια, η λύση είναι πέρα από τις λύσεις, γιατί, οι λύσεις κατατίθενται καθημερινά απ' τους φορείς τους και αξιολογούνται αναλόγως· όμως,  το πώς οι κοινωνίες ακολουθούν κάποιες από αυτές (συχνότατα τις λανθασμένες) είν' η ουσία του προβλήματος.

Η συντηριτικοποιηση των κοινωνιών ευνοεί, όχι τον κλασσικό μυστικισμό αλλά τον λαμβανόμενο με τρόπο θρησκευτικό (δηλαδή την τάση προς την απομόνωση ή τις επικλήσεις προς το θείο και στην τοποθέτηση μέσα σε κάποια ηθική που έρχεται από κάπου πιο ψηλά από το ευρέως αντιληπτό). Όταν αυτή η διαδικασία γίνεται ρίζωμα, ως ιδεολογία μαζική σε κοινωνικές μερίδες, εκφράζοντάς τες μαζικά, μαζικά εκφράζοντας κοινά (υποτίθεται)  συμφέροντα, έχουμε να κάνουμε με μαζικές ψυχολογίες και ορμές.

Βεβαίως ο υποκειμενικός παράγων άνθρωπος δεν παύει να υπάρχει. Εάν παράγει κριτική, κάτι μπορεί να γίνει - αν όχι, το φασιστικό χάος ανοίγεται ως δύσβατη μεγάλη πεδιάδα και, αυτοσυντήρηση, αυτοεπιβεβαίωση, αυτοεξαιρέσεις (συμφεροντολογικού τύπου) ή απαιτήσεις για εξαίρεση ανθρώπων ικανών από ομάδες,  βρίσκονται παντού - κι ακολουθούν κοινωνικές αποτυχίες κινημάτων.

Δηλαδή, εκεί που καταπιεσμένοι άνθρωποι φαίνεται να αναζητούνε κάποιες υπερβάσεις - υπαναχωρούν, γυρίζοντας σε θέσεις άμυνας, αυτοπροδομένοι, στην πραγματικότητα, απ' τις ατομικότητές τους.

Η ταύτιση: οικονομικής - κοινωνικής ζωής (και συνειδήσεως), κάνει, όταν συμβαίνει, τα αποτελέσματα να παρεκκλίνουν, εκχυδαΐζοντας και απλουστεύοντας την καθημερινότητα και την πολιτική ζωή, ευτελίζοντας την ιδεολογία, κάνοντας την εμπόριο - εντέλει, όμως, υπάρχουν και τα υποκείμενα, ηλίθιοι! - Όταν τα υποκείμενα χαρίζονται στους φίρερ ή στους δεσποτάδες, τότε την ιστορία την κινεί η ηλιθιότητα ή η μεταφυσική (ούτε το πνεύμα, ούτε η ψυχή, ούτε και η οικονομία).

Η αγοραία μορφή που έλαβαν οι μετα - επαναστατικές κοινωνίες  έφερε ξανά το μισθολόγιο σε πρώτο πλάνο. Από το μισθολόγιο και την σίγουρη υπαγωγή σ' αυτό ξεκίνησαν ουκ ολίγοι φασισμοί και γραφειοκρατίες, και δια του μισθολογίου συντηρήθηκαν αυτές οι δομές για πάρα πολύ καιρό - η έξοδος από το μισθολόγιο δεν ήταν κάποιου είδους απειλή μονάχα, μα ήταν και δεξαμενή επόμενων στρατιωτών (όχι μονάχα κλασσικών στρατιωτών μα και στρατιωτών της εργασίας και της βίας).

Κι όταν ο έχων τον έλεγχο του μισθολογίου είναι αυτό που λεν Δημόσιο, τότε τελειώνουν όλα εκεί - κι εκεί γίνεται η συνάντηση του προλεταριάτου με τον μικροαστισμό, και τελικά η αλλοτρίωσή του (του προλεταριάτου).

Από τη μια η σώρευση της παραγωγής στα χέρια μιας ολιγαρχίας (μπορεί να είναι και κρατικοδίαιτη)  και από την άλλη, κατά την κοινωνικοποίηση, η απαλλοτρίωση αυτής από τους γραφειοκράτες, οδηγούν σε όμοιες αφετηρίες - η ύπαρξη κινήτρων για εξέλιξη (ιδιοτέλεια) κρατιέται μακριά και μόνη όρθια μένει η θέληση του εξαθλιωμένου (και του πονηρού) να επιπλεύσει και να εξελιχθεί ατομικά (όχι κοινωνικά)· κι όταν αυτός γίνεται φασίστας, τόσο ατομικά, που δεν επιθυμεί καν να υπάρχουν  κοινωνικές  έλξεις, όπως θα επιθυμούσε ίσως ένας περήφανος μεγαλοαστός. Όταν δε, η βιασύνη μεγαλώνει, ενισχύεται ιδεολογικά ο ρόλος του “εδώ και τώρα” που συντελεί στην επιτάχυνση της ανόδου του φασισμού την πιο χυδαία του μορφή, διότι, η ταχύτητα ευνοεί τον άκαρδο καθαρό ατομισμό και τελικά την εν γένει φασιστοποίηση των συνόλων.

Τότε αρχίζουν να γράφονται τα διάφορα “πιστεύω” και να διαδίδονται με βάση τις πραγματικότητες (ξεχωριστά) κάθε κοινωνικής ομάδας συμφερόντων, ανάγοντας την αγοραία πια ιδεολογία σε υπέρ - εξουσία· με τα άτομα να αλλάζουν πια ρόλο (σχεδόν εκμηδενιζόμενα) , όντας πια πιόνια: Τότε μιλάμε για συνδυασμό φασισμού - ολοκληρωτισμού (ο ολοκληρωτισμός είναι στην πραγματικότητα τρόπος εξουσιασμού) - της πιο μοντέρνας, δηλαδή, εκφράσεως της απολυταρχίας.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

Περί φασισμού Α'

(Περί φασισμού Α')

Κατά το παρελθόν ο λεγόμενος μυστικισμός βρήκε εφαρμογή προς δύο κατευθύνσεις: α) στην δημιουργία υπηκόων και φυσικά στον έλεγχο αυτών και β) στην προστασία της γνώσεως από τη βαρβαρότητα που κουβαλάει η αμορφωσιά (βλέπε:μεσαίωνας). Από τη δεύτερη από αυτές τις κατευθύνσεις σώθηκαν και μεταφέρθηκαν στο μέλλον γνώσεις - αλλά και παρήχθησαν θρύλοι παράξενοι και μπόλικες δοξασίες αποκρυφιστικού τύπου, πράγματα που αργότερα σε χέρια προπαγανδιστών γίνανε όπλα. Από την πρώτη όμως κατεύθυνση παρήχθησαν καθοδηγούμενες μαζικότητες: ουσιαστικά γεννήθηκε ο ολοκληρωτισμός ως μέθοδος διακυβέρνησης κι ο φασισμός ως πρακτική, με βάση, τον έλεγχο των συνειδήσεων και την εξωτερίκευση των ζωωδών ενστίκτων των ανθρώπων και τη μετατροπή αυτών των ενστίκτων σε επιθετικότητα, συνήθως, όμως, με αφορμές αμυντικές.

Οι φασίστες δεν έχουν συγκεκριμένη προέλευση, ούτε και έχουν ένα στάνταρ εξωτερικό παρουσιαστικό: μπορεί να είναι οι γνωστοί θαμώνες παρελάσεων και άλλων ψευτο - εθνικών δήθεν εορτασμών κακής αισθητικής, κάλλιστα όμως αυτοί, μπορεί να είναι ευγενείς (ή γόνοι τέτοιων), ή και δήθεν σοσιαλόμορφοι αγωνιστές που τάχα νοιάζονται για κάθε τι. Κι ο φασισμός, βεβαίως, δεν είν' επ' ουδενί επαναστατικός - δύναται όμως να είν' αντάρτικος (ως τακτική) με στόχο αποκλειστικό: την επικράτησή του - εξ ου και οι αγελαίες δράσεις που προέρχονται από λούμπεν άτομα κάθε που ευτελίζονται επαναστατικές διαδικασίες.

Στενοκέφαλοι, συμφεροντολόγοι, αμόρφωτοι (ή μορφωμένοι μερικώς), ιδεοληπτικοί και λούμπεν, είναι δεξαμενές που προσφέρονται για να αντλούνται από μέσα τους νέοι φασίστες. Ο ηγέτης, το κόμμα, η ιδεολογία (λέμε τώρα...) κατεβαίνουν στο λαό και τον υποδουλώνουν δια της προπαγάνδας, κάνοντάς τον μάζα, κάνοντάς τον όγκο ασημαντοτήτων που κραυγάζουν, όγκο ο οποίος ελέγχεται από μπροστάρηδες τύπου ίδιου με κείνου των λοχιών του αλήστου μνήμης Εθνικού Στρατού. Και, φυσικά,  σαν έρχονται στην επιφάνεια οι φυσικές επιθετικές τάσεις των ανθρώπων, γίνονται πραγματικότητες: τάγματα εφόδου, τάγματα ασφαλείας και λοιπές συλλογικότητες τέτοιας ελεεινής μορφής. Αλλά, είν' εύκολο να αναγνωρίζεις τους φασίστες σε αυτή την έσχατη μορφή, το ζητούμενο είναι να τους αναγνωρίζεις από πριν και να χτυπάς αμέσως τις καμπάνες.

Ο φασίστας είναι θρησκευόμενος (σε πραγματική θρησκεία ή και σε ιδεολογία) αλλά με τρόπο υποκριτικό και βεβαίως (σε ότι αφορά τους άλλους) τιμωρητικό, όντας το υποκείμενο που τιμωρεί ο ίδιος (ή η ομάδα του). Ο φασίστας έχει ως στόχο την ανάδειξη δια της αρπαγής - τότε είναι που ο φασίστας καμαρώνει ως ο μεγάλος αρχηγός (παρότι στην πραγματικότητα είναι ένα μεγάλο τίποτα, που όμως κρίνει με την παρουσία του σημαντικές - κατ' αυτόν ή και, δυστυχώς πραγματικά - στιγμές μίας μικρής ή και μεγάλης ιστορίας).

Η γνώση από το φασιστικό υποκείμενο της μικρότητάς του, το κάνει να απαιτεί μεγαλοπρέπεια και υπακοή από τους όποιους “από κάτω”, με τρόπο, συνήθως, σαδιστικό, χυδαίο, ποταπό - μα σε εκφασισμένες κοινωνίες αποδεκτό ως φυσιολογικό.

Ο φασίστας και γεννιέται και φτιάχνεται - αναλόγως την περίπτωση, το “τάιμιγκ”, αναλόγως την παιδεία, τις ιδεοληψίες και τις όποιες άμυνες έχει εντός του αναπτύξει. Ο φασισμός (ολοκληρωτικού ή κλασσικού τύπου) δεν είναι προϊόν του εικοστού αιώνα αλλά, οι ρίζες του φτάνουν, ιστορικά, πολύ βαθιά. Το στρατοκρατικό σπαρτιατικό καθεστώς υπήρξε σαφέστατα φασιστικό - ολοκληρωτικό, μην πω και ρατσιστικό (βλέπε: Καιάδας), ο μέγας δε ποιητής Καβάφης το αποδόμησε ειρωνικότατα στο ποίημά του: “Πλην Λακεδαιμονίων”.

Ο φασίστας βασίζεται στη δύναμη (όχι βεβαίως στη νοητική - νιτσεϊκή  δύναμη)  και αρπάζει, και εξουσιάζει, πατώντας, ουσιαστικά, την όποια άλλη άποψη, μη συνθέτοντας, μη λογαριάζοντας τη έννοια του “επιχειρήματος” και φυσικά, μη λογαριάζοντας τη διαλεκτική που είναι μία απ' τις κυριότερες δομές της δημοκρατίας, μα και της φιλοσοφίας: ένα από τα πιο σπουδαία μέσα ανακαλύψεως και  προωθήσεως της γνώσεως στο πρώτο πλάνο.

  Κι ο “εν δυνάμει” φασίστας βρίσκεται παντού: στην οικογένεια (δεν είναι λίγες οι φορές που εμφανίζεται ως σούπερ  οικογενειάρχης), στο γραφείο στο σχολείο, στο νοσοκομείο, στην εκκλησία, σε κάθε συνδικαλιστική οργάνωση, σε κάθε κόμμα (σε κάποια περισσότερο - βεβαίως, διαφόρων χρωμάτων), στην αγορά, στον αθλητισμό, στη φύση - παντού. Κι όταν οι “εν δυνάμει” συνασπίζονται, η αγελαία ψυχολογία τους προικίζει με επιπλέον δυνάμεις με αποτέλεσμα και πάλι, τις διάφορες δομές “φρουρών”, τις κοινωνικές μάστιγες, δηλαδή, που έχουμε δει και βλέπουμε να αναπτύσσονται ανά τον κόσμο.

Στις κρίσεις οι μάζες στρέφονται δεξιά - λέγοντας δεξιά, εννοώ το όποιο καθεστώς συντηρεί το στάτους κβο που, στις συγκεκριμένες στιγμές βολεύει τα συμφέροντα συγκεκριμένων μαζών. Δηλαδή, σε κοινωνίες ελεύθερης αγοράς η στροφή γίνεται προς τους πλέον βάρβαρους εκπροσώπους του καπιταλισμού, ενώ στις κρατικοδίαιτες κοινωνίες  η στροφή γίνεται προς τους εκπροσώπους κάθε λούμπεν λαϊκιστικού ψευτο - κολεκτιβισμού: Δυο δεξιότατες ομάδες που υπερασπίζονται, καθαρώς, συμφέροντα με τρόπους ίδιους, χυδαίους και απόλυτους, και, βέβαια, με ίδιο συμφέρον.

Κι αυτό γιατί, ο άνθρωπος θέλει εξασφάλιση κι όχι απλώς διαπιστώσεις, στις οποίες μοιρολατρικά (ή λόγω ανικανότητας να αναλύσουν) μένουνε οι πραγματικά αριστερές δομές, συνήθως λόγω ατολμίας τους να αμφισβητήσουν και να μετ εξελίξουν τις αρχικές (μαρξιστικές) διδασκαλίες, όπου, όποτε και για όποιους λόγους (πρακτική εφαρμογή, καθημερινότητα, πρόσωπα κ.τ.λ.) αυτές καθηλώνονται σε κάποιο τέλμα.

Διότι, η πείνα είναι πείνα, και οι δρόμοι προς την πείνα γίνονται εύκολα αντιληπτοί - η αναστροφή της πείνας όμως; - Εκεί έρχεται ο φασίστας - πρωταγωνιστής και τάζει, και “δέρνει” τους κακούς (οι κακοί είναι ακόμα ένα τεράστιο θέμα που με έχει απασχολήσει αρκετά κατά το παρελθόν και με απασχολεί ακόμα), και δίνει λίγο ψωμάκι στο λαό: Ο φασίστας, ο ηγέτης, ο ήρωας, ο αρχηγός...

Φευ, δίνει μεν ψωμάκι στο λαό - δεν δίνει όμως ποιότητα, ούτε δίνει εικόνες από... μέλλον: από Άουσβιτς, από Γκουλάγκ, από ΕΣΑ, από “αποκλεισμούς”, από στρατοδικεία  και βέβαια από τελικές καταστροφές των φασιστικών υποκειμένων τύπου Στάλιγκραντ.

Δηλαδή, αν το σκεφτεί κανείς καλά, το ζητούμενο του καθενός φασίστα, είν' η ατομική του επικράτηση ή έστω επιβίωση εντός της κοινωνίας, δια της αγέλης. Έτσι, ατομικά, ξεκινά να υπάρχει το κοινωνικό πρόβλημα που ονομάζεται φασισμός, που διατρέχει γειτονιές, πόλεις και πολιτείες, που αγριεύει τους ανθρώπους, κάνοντάς τους να επιστρέφουν στο α- λόγο και βάρβαρό τους παρελθόν.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ