Περί φασισμού Ζ

(Περί φασισμού ζ')

Η ταχύτητα της ζωής είναι παράγοντας που πνίγει τις επαναστάσεις. Είναι σαφές πως η ταχύτητα αυτή παράγει αντιφάσεις. Αυτές οι αντιφάσεις ευνοούν την καχυποψία, τις δαιμονοποιήσεις που σε συνδυασμό με την ανάγκη των ανθρώπων για ασφάλεια, τους κάνει να υιοθετούν συντηρητικές αρχές και, βέβαια, ευνοούν την δημιουργία αμυντικών δομών, είτε αυτοκρατορικού, είτε φασιστικού τύπου.

Για να σταθούν ψυχολογικά αυτές οι δομές χρειάζονται στηρίγματα και θέσεις οι οποίες  τις οποίες να επικαλούνται για να δικαιολογούν την ύπαρξή τους, όποτε είν' αυτό απαιτητό - τις προσφέρει αφειδώς ο μυστικισμός (και οι θρησκευτικές παραλλαγές αυτού)  ανά τον κόσμο και τον χρόνο:   Εκτός από τα θρησκευτικά  κείμενα επιστρατεύονται μύθοι και παραδόσεις - πολλές φορές, μάλιστα,  διαστρέφοντας το κάθε τι. Οι  επικλήσεις των βόρειο-ευρωπαϊκών μύθων από τους ΝΑΖΙ, η επίκληση της μυθολογίας Shinto από τους μιλιταριστές Ιάπωνες και βέβαια οι αρχαιο-ελληνικές μορφές οι οποίες παρήλαυναν  στις γραφικές ελληνο-φασιστικές γιορτές της αρετής των Ελλήνων είν' επιβεβαιώσεις.

Ουσιαστικά μ' αυτό τον τρόπο (και με πρόσμιξη ορισμένου τμήματος της επισήμου ιστορίας - φασιστικά φιλτραρισμένου, φυσικά) δημιουργούνται τα ιστορικά υπόβαθρα των φασιστικών ιδεολογιών:   Κι έτσι, μέσα από αυτή την παρα-ιστορία η οποία δημιουργείται, ξεπετιέται η φασιστική φυλή (η όποια φασιστική φυλή: ελληνική, γερμανική - άρια, ιαπωνική - όχι αμερικανική:  καθόλου τυχαίο αυτό, διότι στην Αμερική η λέξη “έθνος” λειτουργεί διαφορετικά μιας και είναι διαφορετικός ο τρόπος της κατασκευής του ο οποίος παρακάμπτει εντέχνως αυτό που ονομάζεται προ-ιστορία*: στο επέκεινα, βέβαια, του εθνικισμού, η λειτουργία της δημιουργίας φασισμού στην Αμερική συγκλίνει μ' ότι γίνεται παντού ανά τον κόσμο) και ο προσδιορισμός της:   Όλως τυχαίως και γνησίως φασιστικώς, τυχαία, κάθε φυλή από αυτές αυτο-θεωρείται μητέρα όλων των λαών  γιαυτό και πρέπει να ηγεμονεύει.

Πληθώρα ηλιθίων συγγραμμάτων που αφορούν ανωτερότητες ή ιστορικότητες φυλών έχουν διακινηθεί και διακινούνται καθημερινά, αποδεικνύοντας ότι το τέρας είναι ζωντανό και διαρκώς γεννάει. Στόχος όλων αυτών είναι η πίστη και η διαμόρφωση αυτής. Και, μιας και μιλάμε για πίστη:   οι άνθρωποι πιο εύκολα πιστεύουν στη θρησκεία, στο έθνος, στην ποδοσφαιρική ομάδα, στην ιδεολογία - η οποία ιδεολογία βρίσκεται σαφώς πιο πίσω στη σειρά· έτσι, συχνότατα, οι εκφραστές της κάνουν εκπτώσεις και συνδέονται (παραχωρώντας Είναι στις δομές αυτές) και με την θρησκεία, και με το έθνος, ακόμα και με ποδοσφαιρικές ομάδες. Τότε οι ιδεολογίες εισέρχονται στο λαϊκισμό, φλερτάρει ή και παντρεύεται τον φασισμό - ή είν' η ίδια η ιδεολογία φασισμός εκ των προτέρων. Φυσικά παρεμβαίνει και η προπαγάνδα, φροντίζοντας να βρίσκεται παντού και να ισχυροποιεί (ολοκληρωτικά) την εξουσία.

Η πίστη, λοιπόν, που όταν λειτουργεί στοχεύοντας την ανάδειξη κάποιου αγαθού (ακόμα και ιδιοτελώς) είν' και η ίδια αγαθό (και μάλιστα από τα σπουδαιότερα)  -  η αρρωστημένη όμως πίστη (δίχως την στήριξη της κριτικής) είν' επικίνδυνο παιχνίδι· δρα δε πάνω στο υποκείμενο με τρόπο που να το υποδουλώνει. Το δε μίσος που αναπτύσσουν  για τους αιρετικούς και που το διαδίδουν στο κοινό τους, τόσο οι δομές των θρησκειών όσο κι αυτές των ιδεολογιών, δεν είν' τυχαίο  -  και φυσικά η διαλεκτική είναι μια διαδικασία η οποία δεν υπάρχει για τους ζηλωτές φανατικούς και τους φασίστες.

Μονάχα ένας ποιητής μπορεί να καταλάβει το πώς λειτουργεί το συγκινησιακό, αυτό που προκαλείται από μυστικιστικές δοξασίες. Δεν είναι εξισωτικό το πρόβλημα  -  στην πραγματικότητα είναι μια κατάσταση ψυχολογικής αναρχίας. Και, φυσικά, το θρησκευτικό συναίσθημα δεν είναι εξ αρχής αρνητικός παράγοντας  -  όμως, το ότι διαμορφώνεται αποτελεί αδυναμία·   και η αδυναμία αυτή αποκαλύπτεται από τις ερωτήσεις:   Από ποιους διαμορφώνεται; Με ποιους τρόπους διαμορφώνεται; Ποιοι είναι οι σκοποί των διαμορφωτών;

Διότι, είν' άλλοι οι σκοποί των ποιητών και αρκετών απ' τους εκάστοτε αγίους και είναι εντελώς αντίθετοι με τους σκοπούς κάθε στρατευμένου ιεροκήρυκα, κάθε ιεροεξεταστή, κάθε πανούργου κομισάριου, κάθε φορέα προπαγάνδας.

*) Σύνδεση με κείμενο σε σχέδιο του πατέρα μου Χρυσοστόμου Βεργίνη που αφορά την δημιουργία του αμερικανικού έθνους.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ

Περί φασισμού ΣΤ

(Περί φασισμού ΣΤ)

Η οικογένεια είναι ο πρώτος θεσμός κοινωνικοποιήσως με τον οποίο έρχεται κάθε άνθρωπος σε επαφή μετά την είσοδό του στη ζωή. Εντός της οικογένειας τοποθετείται, καταλαμβάνει κάποια θέση, εντάσσεται ως ρόλος σε ένα σύστημα λειτουργικό - περιορίζεται . Ταχύτατα οι δημιουργοί των ολοκληρωτικών συστημάτων (και φυσικά της προπαγάνδας) ανακάλυψαν την αξία της οικογένειας ως εργαλείο ψυχολογικού ελέγχου λόγω του ότι προσφέρει στα μέλη της μια επιθυμητή από αυτά ασφάλεια αλλά και τα περιορίζει με ένα αρκετά πολύπλοκο σύστημα άγραφων κανόνων.

Οι ρόλοι που υπάρχουν εντός των οικογενειών καταλαμβάνουν θέσεις που ενώ είναι σαφέστατα ξεχωριστές, ενώνονται με μια σχέση διαλεκτική - η προπαγάνδα, εκτός από το να θέτει προδιαγραφές, δεν κάνει άλλο τίποτα από το να αγωνίζεται διαρκώς ενάντια σε αυτή τη διαλεκτική τη σχέση, παρεμβαίνοντας εκ των άνω (ψυχολογικά). Έτσι, (δια των προδιαγραφών) η μικρή, έλλογα δημιουργημένη οικογένεια, εκείνη που μπορεί (όσο είναι δυνατό) να αυτοσυντηρείται και να είναι ανεξάρτητη, υποβαθμίζεται - και με μια προπαγανδιστικού τύπου στρατευμένη ηθική γίνεται η προσπάθεια να θεωρείται ιδανική η άναρχα δομημένη (και μεγάλου μεγέθους) οικογένεια, ένα είδος οικογένειας που είναι μόνιμα εξαρτημένη, η οποία, όμως, προσφέρει, σε περιόδους που χρειάζεται:   εργατικά χέρια, φαντάρους, καταναλωτές και όχι μόνο - ο στίχος του Νάνου Βαλαωρίτη από το ποίημά του “Μεσοβασιλεία”:   “Σιτάρι για το λαό. Γυναίκες για το στρατό. Κι η πολιτεία βλαβερή” περιγράφει ακριβώς μία τέτοια κατάσταση.

“Και ακολούθους μου” λέει τότε ο φασίστας αρχηγός - και με την ίδια λογική και ο δεσπότης:   δεν είναι τυχαίο ότι και οι θρησκείες με τις διδασκαλίες των δογμάτων τους ακολουθούν τις ίδιες  προπαγανδιστικές λογικές (άλλωστε ο όρος προπαγάνδα έχει θρησκειακή προέλευση):   απαγόρευση προγαμιαίων σχέσεων, απαγόρευση αμβλώσεων κτλ - εκφράσεις δομών ψυχολογικού ελέγχου των πιστών· πιστών που τελικά με αγοραίο τρόπο προσφέρονται ως αντίδωρα στην αυτοκρατορία, στην πολιτεία, στο κόμμα ή και μόνο στον αρχηγό.

Βεβαίως, εχθρός όλων αυτών είναι μια άλλη οικογένεια - μια οικογένεια δομημένη λογικά και πάνω στις αξίες της ποιότητας, της μορφώσεως, της δημοκρατίας, της ελευθερίας, μιας οικογένειας (εκ των πραγμάτων) ευαίσθητης και εύθραυστης, διότι λείπει από μέσα της το αυταρχικό στοιχείο που είναι και το κύριο ζητούμενο του φασισμού.

Η προπολεμική άνθιση του μικροαστισμού ήταν συνυφασμένη με την χαμηλή ποιότητα και ήταν αυτή (η άνθιση) που έφερε τον αυταρχισμό σε πρώτο πλάνο, προωθώντας την αυταρχικού τύπου οικογένεια, την γιγάντια σε μέγεθος φυσικό και υπέρ-ηθικό και σε πυγμή - για να μην ξεχνάμε τους πολεμικούς στρατούς αλλά και τους κομματικούς και τους αρχηγικούς στρατούς των ακολούθων ψηφοφόρων.

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είχε φρενάρει κάπως την κατάσταση αυτή, λόγω κυρίως του καλύτερου βιοτικού επιπέδου των νέων γενεών αλλά και λόγω των τραυμάτων που προκάλεσαν οι μάχες και τα επακόλουθα αυτών - συν τω χρόνω, όμως οι πουριτανικές δομές επιστρέφουν από τα βορειοανατολικά κι εσχάτως απ' τις ΗΠΑ, κυρίως αυταρχικά αλλά και κερδίζοντας δημοψηφίσματα και εκλογές, και σε μεγέθη.

Η προοδευτική οικογένεια, από την άλλη, όταν υπάρχει, πέρα απ' το αξιακό των βάσεών της, στηρίζεται στον συναισθηματικό (ερωτικό) δεσμό των κυρίως μελών της (πατέρας - μητέρα):   εκεί βρίσκεται το σημείο εξισορροπήσεως κι ίσως από εκεί αρχίζει η πρωτογενής αντίσταση στην κακογουστιά  και στην φασιστικοποίηση της κοινωνίας.

Επέκεινα:   οι καταστάσεις βίας. Βίας λόγω της ίδιας της βίας, βίας λόγω μη σεβασμού στις (έλλογες) ανθρώπινες επιλογές, λόγω αυτοματοποιήσων στις αντιδράσεις, λόγω της αποκοπής του πνεύματος από την σάρκα. Κι εντέλει, η λέξη “επιλογή” (στο έλλογο αυτής) για να σταθεί έχει ανάγκη σεβασμού - κι απέναντί της να υπάρχει πάντοτε η λέξη “ιδιοκτησία”. Και μιας κι έχω καταπιαστεί σ' αυτό το κείμενό μου με λέξεις, υπάρχει και η λέξη “σύντροφος”, η οποία είν' η έκφραση πραγματικού δεσμού δύο ή περισσότερων υποκειμένων, και που με τον καιρό έχει διαστραφεί και την έχουν καταντήσει εντελώς φολκλόρ οι (αγοραίου τύπου) σοσιαλίζοντες  και γενικά αριστερίζοντες , αυτοί που οι ίδιοι ξέπεσαν από την καθαρότητα στον πρόστυχο κόσμο της επονομαζόμενης γραφειοκρατίας και του λαϊκισμού.

Κι ο κύκλος έτσι γύρισε ξανά στον πουριτανισμό και οι φασίστες χαίρονται κι αρχίσανε και πάλι να κραυγάζουν.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ