ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ Ι'
Συνήθως ο ενθουσιασμός αποκρύπτει πολλά από τα προβλήματα, δημιουργώντας μαύρες τρύπες και κερκόπορτες. Στην περίπτωσή μας είναι ο πολιτικός ενθουσιασμός που επικρατεί στις μάζες σε περιόδους προσδοκιών μετασχηματισμών και αλλαγών από καινούριες εξουσίες. Ο ενθουσιασμός αγνών ανθρώπων - γιατί οι πονηροί ατομικιστές τυχοδιώκτες έχουν άλλα προτάγματα, δικά τους, ατομικά: γι' αυτούς, το ζήτημα της εξουσίας είναι η κυριαρχία και η κοινωνική διαμαρτυρία (όπου φροντίζουν να εντάσσονται αρχικά) αποτελεί μέσον ανέλιξης - η επιβολή κάποιων από τους πρώην διαμαρτυρόμενων αποτελεί εντέλει μια μεταμόρφωση του μόνιμου στάτους των ατομικισμών τους και τίποτα το διαφορετικό.
Η πολιτική ψυχολογία φλερτάρει (ειδικά όταν μαζικοποιείται) αιωνίως με την ηλιθιότητα• σε εποχές κρίσεων ακόμα πιο πολύ. Η ταξική συνείδηση έχει εχθρό τον ατομικισμό (ατομικά συμφέροντα) κι επέκεινα τον λόγο έχουν: οι επιβιωτικοί οσφυοκάμπτες και οι άξεστοι. Η εξαθλίωση των ιδεών κάνει πιο εύκολα αποδεκτή τη δικτατορία, απομακρύνει τους αγνούς απ' τη συμμετοχή, δικαίως τους κάνει καχύποπτους, αφήνοντας τον ζωτικό χώρο σ' εκείνους που δεν πρέπει, σ' αυτούς που λειτουργούν ατομικά με πρακτικές: γκάγκστερ ή Χατζατζάρη. Η άρνηση της ενεργού συμμετοχής, η αντίθεση σ' όσους το το ελάττωμα της κριτικής κι η υπεράσπιση της αναθέσεως στον αρχηγό (από κάποιους), φέραν κατά καιρούς στην εξουσία βάρβαρα καθεστώτα και η διαφοροποίηση με βάση την ισχύ (την υπάρχουσα ή την επιθυμητή) λειτούργησε τότε σαν ένα κοινωνικό μαστίγιο με θύματα τους αδυνάμους - μέσα στους αδυνάμους οφείλουμε να εντάσσουμε και τους φιλότιμους διότι, είναι δοτικοί εκ φύσεως και τους παίρνει το ποτάμι.
Όμως, αναπτυγμένη είναι μία κοινωνία η οποίας έχει το θάρρος να κοιτά στα μάτια τους αδύναμους και να τους έλκει προς τα πάνω. Διότι, δεν υπάρχουν ξερές και μόνες τους οι κοινωνίες - υπάρχουν και τα περιβάλλοντα αυτών• και οι ποιότητα του περιβάλλοντος που αντιστοιχεί σε κάθε κοινωνία την χαρακτηρίζει. Δηλαδή: το ότι ζούμε σαν άτομα δεν μας εξασφαλίζει την ευτυχία εάν δεν αναπτύσσεται αντιστοίχως και το περιβάλλον εντός του οποίου είμαστε ενταγμένοι• διαφορετικά, έχουμε να κάνουμε με πολυτελείς πύργους και γύρω απ' αυτούς: αίματα, περιττώματα και λάσπες.
Κάθε διαχωρισμός είναι εχθρός των ελευθεριών. Βεβαίως το ότι είμαστε διαφορετικοί δημιουργεί φυσικούς διαχωρισμούς, τα όρια των οποίων ρυθμίζουν τις ποιότητές μας: Ο καθορισμός των υποχρεώσεών μας και ο έλεγχος είναι δυο κρίσιμες ενέργειες που αφορούν το μέλλον των κοινωνιών μας. Το ότι ο καθορισμός αυτός γίνεται από τα πάνω είναι ζωτικής σημασίας και είναι επικίνδυνο όταν επιλέγονται ηγέτες (κι ευρύτερα πολιτικοί λειτουργοί) ύποπτοι - έτσι, ζωτικής σημασίας είναι οι επιλογές ηγετών που κάνουμε και είναι επίσης ζωτικής σημασίας οι θέσεις τις οποίες παίρνουμε μαζί τους ή απέναντί τους: Καθήκον, θυσία και υπακοή είναι έννοιες σχετικές, άμεσα εξαρτημένες απ' τα αποτελέσματα των πρακτικών εφαρμογών.
Εντέλει, οι κοινωνίες επιλέγουν, οι κοινωνίες αναπτύσσονται, οι κοινωνίες μαραζώνουν, οι κοινωνίες προσκυνούν κι ανέχονται: ανέχονται ηγέτες και πρακτικές που τους επιβάλλονται, ανέχονται άξεστους ηγέτες. Ηγέτες οι οποίοι από κάπου έρχονται και κάπου πάνε, συμπαρασύροντας και μας στην κόλαση ή στον παράδεισο των επιθυμιών τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται διαχωρισμός του όποιου μπροστάρη από την ύπαρξη (ή την ανάγκη ύπαρξης) μπροστάρη. Γιατί και οι μπροστάρηδες ελέγχονται (πρέπει να ελέγχονται)• ο τελικός τους έλεγχος γίνεται απ' την ιστορία - καλούμαστε λοιπόν να προλαβαίνουμε την ιστορία, να προλαβαίνουμε τις κακές στιγμές αυτής. Πώς;- Μα επιλέγοντας. Επιλέγοντας με ποιους... Επιλέγοντας σε ποιους θα δίνουμε το δικαίωμα της αφαιρέσεως - κρατώντας όμως το δικαίωμα να τους αφαιρούμε από τη σκηνή, όντας αποφασιστικοί και όχι εύκαμπτοι: η ευκαμψία προϋποθέτει μη συνείδηση - όπως κι ο ατομικισμός.
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ
